Wacław II – ostatni król koronowany w Gnieźnie
W sierpniu 1300 roku w gnieźnieńskiej archikatedrze odbyła się ostatnia koronacja królewska w dziejach miasta i jedna z najbardziej symbolicznych koronacji w historii Polski. Arcybiskup Jakub Świnka nałożył koronę na głowę dwudziestodziewięcioletniego Wacława II w czasie, gdy ziemie polskie pogrążone były w chaosie rozbicia dzielnicowego. Zjednoczenie królestwa stało się koniecznością – a impuls do tego procesu przyszedł z południa, wraz z królem Czech.
Wacław II, syn potężnego Przemysła Ottokara II, był władcą pełnym sprzeczności. Wątłe zdrowie równoważył żelazną wolą. Wychowywany na wygnaniu, nieprzygotowany do rządów, przejął stery dwóch państw w kryzysie – Czech i Polski – i uczynił z nich nowoczesne organizmy państwowe. Reformował prawo, wspierał Kościół, prowadził zręczną dyplomację i wprowadził do obiegu grosz praski – jedną z najważniejszych walut późnego średniowiecza. Po jego śmierci żałobę ogarnęły całe narody.
Wystawa „Wacław II, król Czeski i Polski” w Galerii Miejskiego Ośrodka Kultury w Gnieźnie poświęcona jest ostatniemu władcy koronowanemu w Pierwszej Stolicy Polski. Ekspozycja składa się z plansz z komentarzem historycznym, średniowiecznej ikonografii oraz unikatowych eksponatów wypożyczonych z Czeskiego Muzeum Srebra w Kutnej Horze oraz Miejskiego Muzeum i Biblioteki w Čáslavie.
Wystawa została przygotowana we współpracy Miejskiego Ośrodka Kultury w Gnieźnie z Czeskim Centrum w Warszawie oraz Czeskim Muzeum Srebra w Kutnej Horze.
Projekt wpisuje się w obchody 1000-lecia pierwszych koronacji królewskich w Polsce (2025) oraz 725. rocznicy ostatniej koronacji królewskiej w Gnieźnie, stanowiąc element działań edukacyjnych i kulturalnych podkreślających znaczenie Gniezna jako Pierwszej Stolicy Polski.
Ekspozycji towarzyszy limitowana emisja medalu pamiątkowego z wizerunkiem pieczęci Wacława II, wybita przez Mennicę Polską. Autorką projektu jest wybitna polska medalierka Anna Wątróbska-Wdowiarska. Medal kontynuuje tradycję cyklu pamiątkowych emisji z lat 80. XX wieku, zapoczątkowanego przez Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie, poświęconego władcom koronowanym w Gnieźnie. W inicjatywie kontynuacji tego działania i wybicia medalu z wizerunkiem Wacława II Miejski Ośrodek Kultury był wspierany przez Polskie Towarzystwo Numizmatyczne.
29 stycznia 2026 r. (czwartek)
Miejski Ośrodek Kultury w Gnieźnie
17:00 – wykład prof. UAM dr hab. Marzeny Matli „Wacław II – król Polski” (poświęcony okolicznościom objęcia tronu oraz znaczeniu panowania Wacława II)
18:00 – wernisaż wystawy w Galerii MOK
Wystawa czynna: 29 stycznia – 29 marca 2026 r.Organizatorzy: Miejski Ośrodek Kultury w Gnieźnie, Czeskie Centrum Warszawa, České muzeum stříbra
Kuratorzy: Josef Kremla, Kateřina Vavrušková
Aranżacja wystawy: Josef Kremla, Eva Altová, Sylvie Řezáčová
Przekład polski: Wojciech Marzec
Przekład fragmentów Kroniki Zbrasławskiej: Prof. Dr hab. Marcin R. Pauk
Konsultacja merytoryczna: Prof. Leszek Wetesko
Koordynacja ze strony Czeskiego Centrum Warszawa: Petr Vlček, Edyta Bojanowska
Patronat honorowy wystawy:
Ambasador Republiki Czeskiej w Polsce J.E. Břetislav Dančák
Ambasador Republiki Czeskiej w Polsce J.E. Břetislav Dančák
Prezydent Miasta Gniezna Michał Powałowski
Radny ds. kultury, ochrony zabytków i turystyki Regionu Środkowo-Czeskiego Václav Švenda
Partnerzy:
Středočeský kraj, Alpine Pro Polska, Městské muzeum a knihovna Čáslav
Středočeský kraj, Alpine Pro Polska, Městské muzeum a knihovna Čáslav
To wyjątkowe wydarzenie, które łączy historię, kulturę i współpracę międzynarodową – zapraszamy do Gniezna, miejsca narodzin polskiej monarchii.